W skrócie
Projekt nowelizacji przewiduje szereg istotnych modyfikacji, które dotykają kluczowych obszarów VAT oraz NIP...
Rząd opublikował projekt nowelizacji ustawy o VAT oraz ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (NIP) – numer UD314 w wykazie prac. Celem projektu jest doprecyzowanie przepisów, wdrożenie orzeczeń TSUE oraz uszczelnienie obszarów podatku od towarów i usług. Przyjrzyjmy się jakie zmiany planuje dla nas Ministerstwo Finansów w zakresie zmian w ustawie o VAT i NIP.
Najważniejsze nadchodzące zmiany w ustawie o VAT
Import towarów i rozliczenia
Projekt doprecyzowuje rozliczanie VAT przy imporcie: wyraźnie obejmuje rozliczenie „w deklaracji” także w rozliczeniach zamknięcia oraz wskazuje zgłoszenie uzupełniające jako dokument do wykazywania podatku przy określonych uproszczeniach celnych. Wprowadzono sankcję w postaci 2-letniego zakazu korzystania z preferencji (braku zabezpieczenia lub rozliczenia w deklaracji) w razie nieprawdziwych oświadczeń, a także ograniczono pobór odsetek w niektórych przypadkach (zrównanie zasad celno-podatkowych).
Dodatkowo doprecyzowano stawkę zerową VAT dla wybranych usług. Nowelizacja ma wprowadzić możliwość zastosowania stawki 0% do usług ubezpieczenia oraz usług związanych z importem towarów zwolnionych z podatku, w momencie gdy wartość tych usług została włączona do podstawy opodatkowania.
„Skład VAT” – nowe narzędzie dla obrotu międzynarodowego
W projekcie określone jest także wprowadzenie tzw. składu VAT. Procedura składu VAT umożliwi zastosowanie 0% stawki VAT do czynności takich jak:
-
dostaw towaru do składu,
-
wewnątrzwspólnotowych nabyć towarów (WNT) do składu,
-
dostaw towaru wewnątrz składu,
-
świadczenie określonych usług w składzie.
Obowiązek podatkowy ma natomiast powstawać przy wyprowadzeniu towarów ze składu. Funkcjonalnie to odroczenie rozliczenia i uproszczenie logistyki VAT w łańcuchach międzynarodowych. Znaczenie praktyczne będzie zależało od szczegółów wykonawczych (organizacja i nadzór nad składami).
Odpowiedzialność solidarna i split payment (MPP)
Reżim odpowiedzialności solidarnej nabywcy zostaje rozszerzony. Oznacza to, że nabywca wiedząc o nieprawidłowych danych na fakturze, będzie odpowiadał solidarnie ze sprzedającym za jego zaległości podatkowe. Jeśli podatnik opłacił fakturę mechanizmem podzielonej płatności i wiedział, że podmiot wystawiający nie istnieje, kwoty są niezgodne z rzeczywistością albo czynności nie zostały wykonane – będzie odpowiadał solidarnie za zobowiązania podatkowe sprzedawcy. Odpowiedzialność ta dotyczy transakcji z użyciem MPP a także usług niematerialnych (np. doradcze, rachunkowo-księgowe, zarządcze czy reklamowe).
Rejestracja/wykreślenia w VAT, weryfikacja wsteczna
Projekt rozbudowuje przesłanki odmowy rejestracji i wykreślenia (m.in. brak lub rezygnacja przedstawiciela podatkowego, brak uzupełniających danych identyfikacyjnych), upraszcza zakończenie działalności (rezygnacja z VAT-Z przy CEIDG/KRS) oraz umożliwia sprawdzenie statusu podatnika VAT do 5 lat wstecz. W praktyce ułatwia to due diligence kontrahentów i uszczelnia rejestrację.
TSUE i odliczenie VAT
W projekcie przewidziano także wykonanie wyroku TSUE (C-114/22), które skutkuje usunięciem przesłanki odmowy prawa do odliczenia z tytułu „pozorności/nieważności” czynności. Stosowne korekty przewidziano też w przepisach o MPP i dodatkowym zobowiązaniu. Z kolei wyrok C-697/20 umożliwia traktowanie małżonków-rolników jako odrębnych podatników, jeżeli prowadzą działalność samodzielnie; wprowadzono przy tym ewidencje dla rolników ryczałtowych w modelach „mieszanych”. To porządkuje obszary, które generowały spory interpretacyjne.
„Ulga na złe długi” – doprecyzowanie
Zmiany doprecyzowują zasady stosowania „ulgi na złe długi”, wskazując, że korekty podatku należnego można dokonać nie wcześniej niż w rozliczeniu za okres, w którym powstał obowiązek podatkowy (tj. z dniem otrzymania całości lub części zapłaty), oraz nie później niż do 180. dnia liczonego od dnia wydania towaru lub wykonania usługi — w przypadku dostawy towarów lub świadczenia usług na rzecz podmiotu innego niż podatnik, o którym mowa w art. 15 ustawy o VAT, zarejestrowanego jako podatnik VAT czynny.
Pozostałe zmiany
-
Ujednolicenie momentu powstania obowiązku podatkowego: dotyczyć będzie to usług świadczonych z nakazu organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu. Obowiązek podatkowy będzie powstawał z chwilą wykonania usługi lub przeniesienia własności towarów, ma to ujednolicić zasady dotyczące odszkodowań.
-
Likwidacja dublowania: zniknie odrębna informacja o spisie z natury – dane te są już dostępne w Jednolitym Pliku Kontrolnym (JPK).
-
Zmiana sposobu klasyfikacji towarów: w załączniku nr 15 do ustawy o VAT zniknie Polska Klasyfikacja Towarów i Usług (PKWiU) i zostanie zastąpiona Nomenklaturą Scaloną (CN).
NIP – nadchodzące zmiany
Projekt nowelizacji ma dotyczyć także podstawowych numerów identyfikacyjnych przedsiębiorców. Wzory formularzy NIP mają być publikowane w Biuletynie Informacji Publicznej (BIP) zamiast w rozporządzeniach, co przyspieszy aktualizacje.
Uchylenie NIP ma stać się czynnością materialno-techniczną (bez decyzji administracyjnej), a katalog przesłanek do uchylenia i przywrócenia zostaje rozszerzony (m.in. brak danych uzupełniających, trwały brak kontaktu, niestawiennictwo).
Wejście w życie
Projekt został opublikowany w dniu 23 września 2025 roku, natomiast nie jest znany jeszcze planowany termin wejścia w życie. Wiemy natomiast, że projekt ma zostać przyjęty przez Radę Ministrów w IV kwartale bieżącego roku. Kierując się ostatnimi działaniami ustawodawcy, możemy przypuszczać, że po przejściu pełnej procedury legislacyjnej, nowelizacje wejdą w życie już w I kwartale 2026 roku.
FAQ
Najczęściej zadawane pytania
Jakie zmiany w VAT przewiduje projekt UD314?
Projekt UD314 zakłada doprecyzowanie zasad rozliczania VAT przy imporcie, wprowadzenie procedury składu VAT, rozszerzenie odpowiedzialności solidarnej, zmiany w rejestracji i wykreślaniu podatników VAT, wykonanie wyroków TSUE oraz doprecyzowanie ulgi na złe długi.
Na czym ma polegać nowy skład VAT?
Skład VAT ma umożliwiać stosowanie stawki 0% VAT do wybranych czynności związanych z obrotem towarami w składzie, takich jak dostawa towaru do składu, WNT do składu, dostawy wewnątrz składu oraz określone usługi. Obowiązek podatkowy ma powstawać dopiero przy wyprowadzeniu towarów ze składu.
Jak projekt zmienia odpowiedzialność solidarną i split payment?
Projekt rozszerza odpowiedzialność solidarną nabywcy, także przy płatnościach w mechanizmie podzielonej płatności. Jeżeli nabywca wie o nieprawidłowościach na fakturze, nieistnieniu sprzedawcy, niewykonaniu czynności lub nierzeczywistych kwotach, może odpowiadać za zaległości podatkowe sprzedawcy.
Jakie zmiany dotyczą rejestracji i weryfikacji podatników VAT?
Projekt przewiduje rozbudowanie przesłanek odmowy rejestracji i wykreślenia z VAT, m.in. w przypadku braku przedstawiciela podatkowego lub danych identyfikacyjnych. Ma także umożliwić sprawdzanie statusu podatnika VAT do 5 lat wstecz, co może ułatwić weryfikację kontrahentów.
Jakie zmiany w NIP przewiduje projekt nowelizacji?
Projekt zakłada, że wzory formularzy NIP będą publikowane w Biuletynie Informacji Publicznej zamiast w rozporządzeniach. Uchylenie NIP ma stać się czynnością materialno-techniczną, a katalog przesłanek uchylenia i przywrócenia numeru ma zostać rozszerzony.

