Rozporządzenie PPWR: kogo dotyczy, jakie obowiązki nakłada i jakie sankcje grożą przedsiębiorcom

Od 12 sierpnia 2026 r. w całej Unii Europejskiej stosuje się rozporządzenie w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych, powszechnie określane skrótem PPWR. Nowe przepisy dotyczą nie tylko producentów opakowań, lecz każdego przedsiębiorcy, który wytwarza, sprowadza lub sprzedaje towary w opakowaniach, a część obowiązków należy realizować już dziś. W artykule wyjaśniamy, czym jest rozporządzenie, jakie obowiązki wiążą się z poszczególnymi rolami w łańcuchu dostaw oraz jakie konsekwencje grożą za ich niedopełnienie.

Czym jest rozporządzenie PPWR i jakie ma cele

PPWR to rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2025/40 z dnia 19 grudnia 2024 r. w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych. Weszło w życie 11 lutego 2025 r., a stosuje się je od 12 sierpnia 2026 r. (art. 71). Z tym samym dniem utraciła moc dyrektywa 94/62/WE, która przez ponad trzydzieści lat wyznaczała ramy prawa opakowaniowego w Unii, przy czym kilka jej przepisów, dotyczących między innymi oznakowania opakowań i sprawozdawczości, stosuje się jeszcze przez okres przejściowy (art. 70).

Zmiana formy aktu ma praktyczne znaczenie dla przedsiębiorców. Dyrektywa wyznaczała państwom członkowskim cele, które każde z nich wdrażało we własnych ustawach, dlatego wymagania w poszczególnych krajach się różniły. Rozporządzenie obowiązuje natomiast bezpośrednio i w jednakowym brzmieniu we wszystkich państwach Unii, bez konieczności przenoszenia go do prawa krajowego.

Zgodnie z art. 1 rozporządzenie realizuje trzy główne cele, które przekładają się na konkretne obowiązki przedsiębiorców. Pierwszym jest ograniczenie ilości odpadów opakowaniowych i negatywnego wpływu opakowań na środowisko oraz zdrowie ludzi. Drugim jest ujednolicenie wymagań w całej Unii, tak aby opakowanie zgodne z przepisami mogło swobodnie trafiać na rynek każdego państwa członkowskiego. Trzecim jest przejście na gospodarkę o obiegu zamkniętym, w której opakowania są ponownie używane albo poddawane recyklingowi, a nie składowane.

Rządowy projekt ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych (UC100), która ma uzupełnić rozporządzenie, znajduje się na przedparlamentarnym etapie prac rządowych i nie został jeszcze wniesiony do Sejmu. Ustawa ma przede wszystkim wskazać krajowe organy nadzoru i wysokość kar, jednak brak ustawy nie wstrzymuje stosowania rozporządzenia. Do czasu zmiany przepisów krajowych dotychczasowe polskie obowiązki, w tym obowiązki dotyczące BDO, poziomów recyklingu i opłaty produktowej, co do zasady nadal obowiązują, o ile nie są sprzeczne z bezpośrednio stosowanymi przepisami PPWR albo objęte szczególnymi regulacjami przejściowymi.

Kogo dotyczy rozporządzenie

Rozporządzenie obejmuje wszystkie opakowania, niezależnie od materiału, z którego zostały wykonane, oraz od tego, czy są wykorzystywane w przemyśle, handlu, usługach, biurach czy gospodarstwach domowych, a także wszystkie powstające z nich odpady opakowaniowe (art. 2). W praktyce dotyczy więc niemal każdej firmy, która wprowadza na rynek lub sprzedaje towary w opakowaniach, a także przedsiębiorstw produkujących same opakowania i materiały opakowaniowe.

Zakres obowiązków konkretnej firmy zależy przede wszystkim od roli, jaką pełni w łańcuchu dostaw, ponieważ rozporządzenie wyróżnia kilka takich ról i każdej przypisuje odrębne obowiązki. Niektóre obowiązki dotyczą ponadto wyłącznie określonych branż, na przykład gastronomii oraz sprzedaży napojów, a od wielkości firmy zależą niektóre zwolnienia, w tym zwolnienie dla mikroprzedsiębiorstw omówione w części o wytwórcy. Jedno przedsiębiorstwo może przy tym występować w kilku rolach jednocześnie, na przykład jako wytwórca wobec towarów sprzedawanych pod własną marką i jako dystrybutor wobec towarów innych producentów.

Role w PPWR i związane z nimi obowiązki

Wytwórca

„Wytwórcą” w rozumieniu rozporządzenia jest firma, która wytwarza opakowanie albo produkt w opakowaniu. Jest nim także przedsiębiorca, który zleca zaprojektowanie lub wytworzenie opakowania albo produktu w opakowaniu pod własną nazwą lub znakiem towarowym, nawet jeżeli sam niczego nie produkuje (art. 3 ust. 1 pkt 13).

Od 12 sierpnia 2026 r. wytwórca jest obowiązany (art. 15):

• przeprowadzić ocenę zgodności opakowania z wymaganiami rozporządzenia i sporządzić dokumentację techniczną,
• wystawić deklarację zgodności UE, w której na własną odpowiedzialność potwierdza spełnienie tych wymagań,
• oznaczyć opakowanie numerem typu, partii lub innym elementem umożliwiającym jego identyfikację,
• umieścić na opakowaniu, w kodzie QR albo w dokumencie dołączonym do produktu swoją nazwę i adres pocztowy oraz, jeżeli są dostępne, środki komunikacji elektronicznej,
• przechowywać dokumentację i deklarację przez pięć lat, a w przypadku opakowań wielokrotnego użytku przez dziesięć lat, oraz udostępnić je organowi nadzoru w ciągu dziesięciu dni od otrzymania żądania.

Rozporządzenie przewiduje zwolnienie dla najmniejszych firm: jeżeli mikroprzedsiębiorstwo zleca wytworzenie opakowania pod własną marką, a dostawca tego opakowania znajduje się w tym samym państwie członkowskim, wytwórcą w rozumieniu rozporządzenia jest dostawca, a nie samo mikroprzedsiębiorstwo (art. 3 ust. 1 pkt 13 lit. b). Odrębna reguła dotyczy wyłącznie obowiązków określonych w art. 15: na ich potrzeby za wytwórcę uznaje się dostawcę także wtedy, gdy znajduje się on w innym państwie Unii (art. 15 ust. 12).

Dostawca opakowań lub materiałów opakowaniowych

„Dostawcą” jest firma, która dostarcza wytwórcy opakowanie lub materiał opakowaniowy (art. 3 ust. 1 pkt 16). Dostawca jest obowiązany przekazać wytwórcy wszystkie informacje i dokumenty potrzebne do wykazania zgodności opakowania z rozporządzeniem, w formie papierowej lub elektronicznej (art. 16). Bez tych danych wytwórca nie byłby w stanie rzetelnie sporządzić własnej dokumentacji technicznej.

Przykład: producent folii dostarcza ją firmie, która pakuje w nią żywność. Musi przekazać tej firmie informacje o składzie folii, w tym o zawartości substancji objętych limitami, aby klient mógł wykazać zgodność swojego opakowania.

Importer

„Importerem” jest firma z siedzibą w Unii, która wprowadza do obrotu opakowanie pochodzące spoza Unii, samodzielnie albo razem z produktem (art. 3 ust. 1 pkt 17). Przed wprowadzeniem towaru na rynek importer musi upewnić się, że zagraniczny wytwórca przeprowadził ocenę zgodności i sporządził dokumentację techniczną, a opakowanie spełnia wymagania rozporządzenia (art. 18 ust. 2). Importer umieszcza na opakowaniu swoją nazwę i adres pocztowy oraz, jeżeli są dostępne, środki komunikacji elektronicznej, przechowuje kopię deklaracji zgodności i udostępnia dokumentację organom nadzoru (art. 18 ust. 3 i 7).

Przykład: hurtownia sprowadza z Chin elektronarzędzia w kartonach jednostkowych. Przed rozpoczęciem sprzedaży powinna uzyskać od chińskiego producenta deklarację zgodności oraz dostęp do dokumentacji opakowania i umieścić na kartonach swoją nazwę i adres.

Dystrybutor

„Dystrybutorem” jest każda firma w łańcuchu dostaw, inna niż wytwórca lub importer, która udostępnia opakowanie na rynku (art. 3 ust. 1 pkt 18). Przed sprzedażą dystrybutor sprawdza, czy producent jest zarejestrowany w rejestrze producentów oraz czy na opakowaniu znajdują się dane wytwórcy lub importera. Jeżeli ma podstawy, by uważać, że opakowanie nie spełnia wymagań, nie może go udostępniać do czasu usunięcia niezgodności (art. 19 ust. 2 i 3).

Dystrybutor staje się wytwórcą i przejmuje jego obowiązki, jeżeli sprzedaje opakowania pod własną marką albo zmienia je w sposób, który może wpłynąć na ich zgodność z rozporządzeniem (art. 21).

Przykład: hurtownia materiałów budowlanych odsprzedaje chemię budowlaną kilku producentów i w tym zakresie jest dystrybutorem. Jeżeli jednak zacznie przelewać ten sam produkt do własnych pojemników z własną etykietą, stanie się wytwórcą tych opakowań.

Producent w systemie rozszerzonej odpowiedzialności producenta

Odrębną rolą jest „producent” w rozumieniu przepisów o rozszerzonej odpowiedzialności producenta, czyli o obowiązku finansowania zbierania i przetwarzania odpadów powstałych z wprowadzonych opakowań (art. 3 ust. 1 pkt 15, art. 45). Producentem jest przede wszystkim firma, która jako pierwsza udostępnia opakowania lub towary w opakowaniach na terytorium danego państwa członkowskiego. Producent musi zarejestrować się w odpowiednim krajowym systemie rozszerzonej odpowiedzialności producenta w każdym państwie, w którym po raz pierwszy udostępnia opakowania, zgodnie z aktualnymi przepisami tego państwa, i nie może udostępniać tam opakowań bez rejestracji (art. 44 ust. 2 i 4). Rozporządzenie przewiduje utworzenie przez państwa członkowskie krajowych rejestrów producentów w terminie 18 miesięcy od wejścia w życie pierwszego aktu wykonawczego Komisji (art. 44 ust. 1), a w praktyce nadal działają dotychczasowe systemy krajowe o różnych zasadach.

Szczególne obowiązki wiążą się ze sprzedażą bezpośrednio odbiorcom końcowym w innych państwach członkowskich. Firma, która prowadzi taką sprzedaż, jest w danym państwie producentem i musi wyznaczyć tam upoważnionego przedstawiciela do spraw rozszerzonej odpowiedzialności producenta (art. 3 ust. 1 pkt 15 lit. c i d, art. 45 ust. 3). Odbiorcą końcowym jest zarówno konsument, jak i firma, która zużywa towar w swojej działalności i dalej go nie sprzedaje (art. 3 ust. 1 pkt 23). Jeżeli natomiast polska firma sprzedaje towar dystrybutorowi lub importerowi w innym państwie, producentem w tamtym państwie jest zwykle ten kontrahent.

Niektóre państwa stawiają wymagania dalej idące niż rozporządzenie. Według dostępnych informacji we Francji od 10 lipca 2026 r. przedstawiciela na miejscu musi wyznaczyć każdy zagraniczny producent objęty tamtejszym systemem, a nie wyłącznie ten, który sprzedaje bezpośrednio odbiorcom końcowym. Producent musi też posiadać numer identyfikacyjny IDU nadany przez francuską agencję ADEME i podawać go w ogólnych warunkach sprzedaży albo, jeżeli ich nie posiada, w innym dokumencie umownym przekazywanym kupującemu, a także na swojej stronie internetowej, jeżeli ją posiada.

Przykład: sklep internetowy z Bielska-Białej sprzedaje świece zapachowe konsumentom w Niemczech i we Francji. W każdym z tych państw jest producentem w rozumieniu rozporządzenia, musi więc wyznaczyć tam upoważnionego przedstawiciela i zarejestrować się w krajowym rejestrze.

Platformy internetowe i podmioty obsługujące realizację zamówień

Rozporządzenie nakłada obowiązki także na platformy sprzedażowe oraz firmy, które magazynują, pakują i wysyłają towary w imieniu sprzedawców. Platforma internetowa, przed dopuszczeniem sprzedawcy oferującego towary w opakowaniach konsumentom z Unii, musi uzyskać od niego numer rejestracji producenta oraz oświadczenie o spełnieniu obowiązków producenta w państwie klienta (art. 45 ust. 4). Podmiot świadczący usługi realizacji zamówień uzyskuje te same informacje od sprzedawcy, a jeżeli są one niedokładne lub niepełne, wzywa go do ich uzupełnienia i po bezskutecznym upływie przewidzianego terminu zawiesza świadczenie usług (art. 45 ust. 7 i 8).

Przykład: producent akcesoriów sportowych sprzedaje przez międzynarodową platformę internetową i korzysta z jej magazynu. Jeżeli nie przedstawi numeru rejestracji producenta w państwie klienta, platforma i operator magazynu mogą wstrzymać sprzedaż i wysyłkę jego towarów.

Upoważniony przedstawiciel wytwórcy

Wytwórca może na podstawie pisemnego upoważnienia wyznaczyć upoważnionego przedstawiciela, który w jego imieniu przechowuje deklarację zgodności i dokumentację techniczną oraz współpracuje z organami nadzoru (art. 17). Przedstawiciel nie przejmuje jednak odpowiedzialności za zgodność opakowania ani obowiązku sporządzenia dokumentacji technicznej. Jest to rola odrębna od upoważnionego przedstawiciela do spraw rozszerzonej odpowiedzialności producenta, o którym mowa wyżej.

Przykład: spółka należąca do grupy kapitałowej z siedzibą w innym państwie Unii powierza polskiej spółce z tej grupy przechowywanie dokumentacji i kontakt z polskimi organami w sprawach opakowań.

Sankcje za niedopełnienie obowiązków

Konsekwencje niedopełnienia obowiązków wynikają zarówno z samego rozporządzenia, jak i z przepisów krajowych, a w przypadku sprzedaży za granicę również z prawa innych państw.

Środki przewidziane w rozporządzeniu. PPWR przewiduje możliwość żądania usunięcia niezgodności oraz ograniczenia obrotu, wycofania lub odzyskania opakowań (art. 58 ust. 1 akapit trzeci i ust. 5). Te same środki stosuje się w przypadku uchybień formalnych, takich jak brak deklaracji zgodności, niekompletna dokumentacja techniczna albo brak danych wytwórcy lub importera na opakowaniu (art. 62 ust. 1 i 2). Praktyczne wykonywanie tych kompetencji w Polsce zależy również od wskazania właściwych organów i procedur w prawie krajowym.

Kary obowiązujące już dziś na podstawie polskich przepisów. Za wprowadzanie produktów w opakowaniach bez wymaganego wpisu do rejestru BDO grozi administracyjna kara pieniężna na podstawie art. 194 ust. 1 pkt 5 i ust. 3 ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach, w wysokości od 1 000 zł do 1 000 000 zł.

Kary przewidziane w projekcie polskiej ustawy. Rozporządzenie zobowiązuje państwa członkowskie do ustanowienia skutecznych, proporcjonalnych i odstraszających kar do 12 lutego 2027 r., przy czym za naruszenie przepisów o pustej przestrzeni, ograniczeniach formatów oraz o ponownym użyciu i ponownym napełnianiu opakowań muszą to być administracyjne kary pieniężne (art. 68 w związku z art. 24–29). Projekt polskiej ustawy (UC100) przewiduje administracyjne kary pieniężne od 10 000 zł do 2 000 000 zł, między innymi za wprowadzanie do obrotu opakowań bez oceny zgodności, bez deklaracji zgodności lub bez dokumentacji technicznej. Ostateczny katalog i wysokość kar mogą się jeszcze zmienić w toku prac legislacyjnych.

Konsekwencje handlowe. Brak rejestracji producenta lub upoważnionego przedstawiciela może skutkować wstrzymaniem sprzedaży na platformie internetowej i zawieszeniem usług magazynowych (art. 45 ust. 4–8). Dystrybutorzy, którzy mają obowiązek sprawdzać rejestrację producenta i dane na opakowaniu, nie mogą sprzedawać towaru budzącego wątpliwości co do zgodności, dlatego w praktyce mogą odmówić jego zakupu (art. 19 ust. 3).

Kary za granicą. Przy sprzedaży do innych państw członkowskich zastosowanie mają także tamtejsze sankcje. We Francji, według dostępnych informacji, administracyjna kara pieniężna do 30 000 euro grozi między innymi za brak rejestracji, brak wymaganych danych lub podanie danych błędnych oraz za niepodanie numeru identyfikacyjnego nadanego przez ADEME w wymaganych miejscach.

Harmonogram obowiązków

* Obowiązek stosuje się od wskazanej daty albo po upływie określonego okresu od wejścia w życie aktów Komisji Europejskiej, w zależności od tego, która z tych dat jest późniejsza. Okres ten wynosi 24 miesiące od wejścia w życie aktów delegowanych w przypadku art. 6, 24 miesiące od wejścia w życie aktu wykonawczego w przypadku art. 12 oraz 3 lata od wejścia w życie aktów wykonawczych w przypadku art. 24 ust. 1.

Podsumowanie

• Rozporządzenie PPWR jest stosowane od 12 sierpnia 2026 r. bezpośrednio we wszystkich państwach Unii, niezależnie od tego, że projekt polskiej ustawy uzupełniającej nie został jeszcze wniesiony do Sejmu.
• Zakres obowiązków zależy od roli w łańcuchu dostaw: wytwórcy, dostawcy, importera, dystrybutora albo producenta w systemie rozszerzonej odpowiedzialności producenta, przy czym jedna firma może pełnić kilka ról jednocześnie.
• Już dziś wytwórcy muszą dysponować deklaracją zgodności i dokumentacją techniczną, a firmy sprzedające bezpośrednio odbiorcom w innych państwach Unii muszą mieć tam upoważnionego przedstawiciela i rejestrację.
• Za niedopełnienie obowiązków grozi wycofanie towaru z rynku, kary przewidziane w obecnych przepisach oraz, po uchwaleniu ustawy, kary pieniężne sięgające według projektu 2 000 000 zł.
• Większość wymagań technicznych dotyczących etykiet, recyklingu i pustej przestrzeni zacznie obowiązywać w latach 2028–2030, co warto uwzględnić przy planowaniu zamówień opakowań.

Jak możemy pomóc

Pomagamy przedsiębiorcom ustalić, jakie role pełnią w rozumieniu rozporządzenia, które obowiązki muszą spełnić już teraz, a które mogą zaplanować na kolejne lata. Prowadzimy konsultacje i przygotowujemy analizę obowiązków dostosowaną do produktów, marek i kanałów sprzedaży Państwa firmy, w tym sprzedaży za granicę. W ramach analizy otrzymują Państwo wykaz obowiązków z terminami oraz listę działań do podjęcia.

Zapraszamy do kontaktu!

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej w konkretnej sprawie. Stan prawny na 14 października 2026 r.

Źródła

Akt prawny (podstawa tekstu):

• Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2025/40 z 19 grudnia 2024 r. w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych, Dz.U. UE L 2025/40 z 22.01.2025. Przepisy przywołane w artykule: art. 1, art. 2, art. 3 ust. 1 pkt 13 (w tym lit. b), 15 (w tym lit. c i d), 16, 17, 18 i 23, art. 5 ust. 4 i 5, art. 6, art. 10 ust. 1 i 2, art. 12, art. 15 (w tym ust. 12), art. 16, art. 17, art. 18 ust. 2, 3 i 7, art. 19 ust. 2 i 3, art. 21, art. 24 ust. 1 i 4, art. 24–29 w związku z art. 68, art. 25, art. 44 ust. 1, 2 i 4, art. 45 ust. 3–8, art. 58 ust. 1 i 5, art. 62 ust. 1 i 2, art. 68, art. 70, art. 71, załącznik V: https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2025/40/oj
• Ustawa z 14 grudnia 2012 r. o odpadach, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 1328 (art. 194 ust. 1 pkt 5 i ust. 3): https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2026/1328/text.pdf
• Code de l’environnement (Francja), przepisy o przedstawicielu i numerze IDU, Légifrance: https://www.legifrance.gouv.fr/codes/texte_lc/LEGITEXT000006074220/

Wytyczne i dokumenty legislacyjne:

• Zawiadomienie Komisji – Wytyczne dotyczące rozporządzenia (UE) 2025/40 w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych, Dz.U. UE C/2026/3084 z 10.06.2026: https://eur-lex.europa.eu/eli/C/2026/3084/oj
• Rządowy projekt ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych (UC100), karta projektu: https://www.gov.pl/web/premier/projekt-ustawy-o-opakowaniach-i-odpadach-opakowaniowych oraz https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12401003